Jeffry King: Önermelerin Doğallaştırılması ve Yapılandırılmış Anlam
Jeffry King, çağdaş dil felsefesinde önermelerin
(propositions) doğası üzerine yürütülen tartışmaların en kilit isimlerinden
biridir. Onun projesi, önermeleri gizemli ve soyut varlıklar olmaktan çıkarıp,
onları dilsel yapı ve dünyadaki nesneler arasındaki somut ilişkilere
indirgemektir.
1. Önermeler Neden Yapılandırılmıştır?
Geleneksel "mümkün dünyalar" semantiği, önermeleri
sadece doğruluk değerleri (doğru/yanlış) kümesi olarak görür. King ise buna
karşı çıkar:
- Argüman:
"Ali Ayşe'yi seviyor" ve "Ayşe Ali'yi
seviyor" cümleleri aynı kişi ve eylemleri içerse de farklı
anlamlara sahiptir.
- King'in
Yanıtı: Önermeler sadece bir "torba dolusu kelime" değil,
sözdizimsel (syntactic) bir yapıya sahip nesnelerdir. Bu yapı, anlamın
nasıl kurulacağını belirler.
2. Doğallaştırılmış Önerme Teorisi (Naturalized
Propositions)
King'in en büyük katkısı, önermelerin temsil gücünü
(representational power) nasıl kazandığını açıklamasıdır.
- Geleneksel
Görüş: Önermeler "doğuştan" temsil gücüne sahip, platonik
nesnelerdir.
- King'in
Görüşü: Önermeler, insanların dili kullanma biçimlerinden doğar.
Sözdizimsel yapılar ile dünyadaki nesneler arasındaki ilişkiler
(sözdizimsel ilişki), biz onları belli bir şekilde yorumladığımız için
önerme haline gelir. Yani önermeler, zihinsel ve dilsel faaliyetlerimizin
bir ürünüdür.
3. Scott Soames ile Farkı
Her iki düşünür de "Yapılandırılmış Önermeler"i
savunsa da, temellendirme noktaları farklıdır:
- 🔎Soames:
Önermeleri birer "bilişsel eylem" (cognitive act) olarak görür.
- King: Önermeleri sözdizimsel ve semantik ilişkilerin oluşturduğu "olgular" (facts) olarak görür. King için önermenin yapısı, dilin gramer yapısına çok daha sıkı sıkıya bağlıdır.
|
Önerme Teorileri |
Önermeler soyut değil, doğal ve yapılandırılmış
olgulardır. |
|
Dilin Mantıksallığı |
Dilin sözdizimi, önermenin mantıksal iskeletini oluşturur. |
|
Anlam ve Temellendirilmesi |
Anlam, sözdizimsel ilişkilerin dünyadaki nesnelerle
eşleşmesiyle temellenir. |
Temel Eserleri
- The
Nature and Structure of Content (2007): Önerme teorisinin temellerini
attığı başyapıtı.
- New
Thinking about Propositions (2014): Soames ve Speaks ile birlikte
yürüttüğü, önermelerin doğasına dair güncel tartışmaların zirvesi.
"Jeffry King için önermeler gökten inmiş gizemli
yapılar değildir; onlar dilin iskeleti ile dünyanın etinin, insan zihni
aracılığıyla birleştiği yaşayan formlardır."
"🔎Önerme Teorileri" ve "🔎Anlamın Temellendirilmesi" başlıkları, çağdaş dil felsefesinde birbirinden ayrılamaz bir bütünün parçalarıdır. Bu iki alanı birbirine bağlayan en kritik isimlerden biri Jeffry King'dir.
Neden Bu İki Başlık Bağlantılı?
Yapı ve Kaynak: "Önerme Teorileri" bize anlamın mimarisini (iskeletini) sunar. "Anlamın Temellendirilmesi" ise bu mimariye hayat veren (temsil gücü katan) kaynağı açıklar.
King'in Sentezi: Jeffry King, önermelerin ontolojik statüsünü (ne olduklarını), onların dünyadaki nesnelerle nasıl temellendiğine bakarak açıklar. Ona göre bir önerme, biz insanlar sözdizimsel (syntactic) bir yapıyı belli bir dünya olgusuyla ilişkilendirdiğimiz anda doğar.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder