Toby Ord

Toby Ord, çağımızın en önemli felsefi ve etik sorularından biri olan varoluşsal riskler konusunda uzmanlaşmış bir filozoftur. Kendisi, "Etkin Yardımseverlik" (Effective Altruism) hareketinin de kurucularından biri olarak, felsefi düşünceyi pratik eyleme dönüştürmesiyle tanınır. 

Biyografi ve Ana Düşünceler

Toby Ord, Oxford Üniversitesi'nde İnsanlığın Geleceği Enstitüsü'nde (Future of Humanity Institute) kıdemli bir araştırmacıdır. Onun çalışmaları, insanlığın varlığını veya potansiyelini ortadan kaldırabilecek risklere odaklanır. Ord, bu riskleri rasyonel ve bilimsel bir çerçevede değerlendirerek, bizleri bu tehlikelere karşı harekete geçmeye çağırır.

Toby Ord, Oxford Üniversitesi'nde Felsefe alanında Kıdemli Araştırma Görevlisidir.

Çalışmaları, insanlığın karşı karşıya olduğu genel sorulara odaklanmaktadır. Zamanımızın en önemli sorunları nelerdir? Bunları en iyi şekilde nasıl çözebiliriz?

Daha önceki çalışmalarında küresel yoksulluğun etiğini incelemiş ve bu da onu, gelirinin %10'unu dünyayı iyileştirmeye yardımcı olan en etkili hayır kurumlarına bağışlama sözü vermeye yöneltmiştir. İnsanların bu misyona katılmaları için "Giving What We Can" (Elimizde Olanı Vermek) adlı bir topluluk kurmuş ve üyeleri birlikte 1 milyar sterlinin üzerinde bağışta bulunmuştur. Daha sonra, binlerce insanın akıl ve kanıt kullanarak başkalarının hayatlarına mümkün olduğunca yardım ettiği etkili fedakarlık hareketini kurarak bu fikirlerini genişletmiştir.

Şu anki araştırması, insanlığın yok oluşunu veya medeniyetin kalıcı çöküşünü tehdit eden riskler ve bu tehlikelerden insanlığı nasıl koruyacağımız üzerinedir ve bunları, karşı karşıya olduğumuz en acil ve ihmal edilmiş sorunlar arasında görmektedir. Toby, Dünya Sağlık Örgütü, Dünya Bankası, Dünya Ekonomik Forumu, ABD Ulusal İstihbarat Konseyi ve Birleşik Krallık Başbakanlık Ofisi'ne danışmanlık yaptı.

Ord'ın felsefesinin kalbinde iki temel fikir yatar:

• Varoluşsal Riskler (Existential Risks): Ord'a göre, insanlık tarihinin en önemli dönüm noktası, kendimizi yok etme gücünü kazandığımız ancak bu gücü kontrol edecek bilgeliğe henüz erişemediğimiz bir "uçurum" üzerinde durmamızdır. Bu riskler, nükleer savaş, biyo-mühendislik ürünü salgınlar, kontrolsüz yapay zeka veya iklim değişikliği gibi insan kaynaklı tehlikeleri ve asteroit çarpması gibi doğal riskleri içerir. Ord, bu risklerin ciddiyetini vurgulayarak, gelecek nesillerin potansiyelini koruma ahlaki sorumluluğumuz olduğunu savunur.

Toby Ord, "The Precipice" (Uçurum) adlı kitabında, insanlığın varoluşunu veya potansiyelini kalıcı olarak ortadan kaldırabilecek riskleri sınıflandırır. Bu sınıflandırma, risklerin kökenine göre üç ana kategoriye ayrılır ve her bir risk için önümüzdeki 100 yıl içinde gerçekleşme olasılığına dair sübjektif tahminlerde bulunur.

---

Varoluşsal Risklerin Sınıflaması

Ord'a göre, insanlık tarihinde teknolojinin gelişimiyle birlikte, doğal risklerin yerini insan kaynaklı (antropojenik) riskler almıştır. Kitabında bu riskleri şu şekilde sıralar:

1. Doğal Riskler

Bu kategori, insanlık var olmadan önce de mevcut olan tehlikeleri içerir. Ord'a göre, bu risklerin oranı günümüzde oldukça düşüktür.

• Süper Volkanlar: Önümüzdeki 100 yıl içinde varoluşsal bir felakete neden olma olasılığını yaklaşık 10.000'de 1 olarak tahmin eder.
• Asteroit veya Kuyruklu Yıldız Çarpması: Olasılığını yaklaşık 1.000.000'da 1 olarak belirtir. Ord, bu riskin diğerlerine kıyasla çok daha düşük olduğunu vurgular.

2. Antropojenik (İnsan Kaynaklı) Riskler

Bu kategori, insan teknolojisinin ve eylemlerinin yarattığı tehlikeleri içerir ve Ord'a göre bunlar günümüzdeki en büyük tehditlerdir.

• Yapay Zeka (Uyumsuz/Hizalanmamış Yapay Zeka): Ord, kontrolsüz bir Yapay Zekânın insanlığın varlığına en büyük tehdidi oluşturduğunu savunur. Bu riskin olasılığını 10'da 1 olarak tahmin eder ve bu tehlikenin diğer tüm risklerin toplamından daha büyük olduğunu belirtir.
• Mühendislik Ürünü Pandemiler: Genetik mühendisliği ile tasarlanmış, biyolojik silaha dönüşebilecek patojenlerin neden olabileceği salgınları bu kategoriye koyar. Olasılığını 30'da 1 olarak tahmin eder.
• Nükleer Savaş: Ord, nükleer savaşın varoluşsal bir felakete neden olma olasılığını 1000'de 1 olarak değerlendirir.
• İklim Değişikliği ve Diğer Çevresel Tahribatlar: İklim değişikliğinin, eğer geri dönülemez bir felaket zincirini tetiklemezse (örneğin gezegeni yaşanmaz hale getirmesi), varoluşsal olmaktan ziyade yıkıcı bir risk olduğunu belirtir. Bu riskin olasılığını da 1000'de 1 olarak tahmin eder.

3. Gelecekteki veya Bilinmeyen Riskler

Ord, gelecekte ortaya çıkabilecek ve henüz tam olarak öngöremediğimiz risklere de dikkat çeker. Bu kategori, önemli ve henüz tahmin edilemeyen yeni teknolojilerin yol açabileceği tehlikeleri içerir. Bu risklerin toplamının olasılığını 30'da 1 olarak belirler.

---

Sonuç: Rus Ruleti

Ord, tüm bu riskleri topladığında, insanlığın önümüzdeki 100 yıl içinde bir varoluşsal felaketle karşı karşıya kalma olasılığını 6'da 1 olarak tahmin eder. Bu oranı "Rus ruleti oynamaya" benzeterek, insanlığın bilinçli bir şekilde kendi geleceğini tehlikeye attığını ve bu durumun sürdürülemez olduğunu savunur. Ord'un bu sıralaması, felsefi bir tartışmayı somut verilere dayandırma ve eylem çağrısı yapma çabasını gösterir.

 

• Etkin Yardımseverlik (Effective Altruism): Ord, sadece iyi niyetli olmanın yeterli olmadığını, aynı zamanda en çok sayıda insana en fazla faydayı sağlayacak şekilde kaynaklarımızı rasyonel olarak kullanmamız gerektiğini savunur. Bu hareket, felsefe, ekonomi ve istatistikten yararlanarak, hayırseverlik ve kariyer seçimlerinde en etkili kararları vermeyi amaçlar. Ord, bu düşünceyi yaymak için "Giving What We Can" adlı uluslararası bir topluluk kurmuştur.

Başlıca Eseri: The Precipice

Toby Ord'ın en bilinen eseri, 2020 yılında yayımlanan "The Precipice: Existential Risk and the Future of Humanity" (Uçurum: Varoluşsal Risk ve İnsanlığın Geleceği) adlı kitabıdır. Bu kitap, onun felsefi yaklaşımını en net şekilde ortaya koyar.

Kitapta Ord:

• İnsanlığın geleceğinin ne kadar engin olabileceğini ve bu potansiyelin nasıl risk altında olduğunu gösterir.
• Varoluşsal riskleri bilimsel verilere dayanarak sınıflandırır ve her birinin olasılığını tahmin etmeye çalışır.
• Bu tehlikelerin üstesinden gelmek için uluslararası iş birliğinin, dikkatli politikanın ve bireysel eylemlerin ne kadar önemli olduğunu savunur.

Toby Ord'ın çalışmaları, teknoloji felsefesiyle doğrudan bağlantılıdır. O, teknolojiyi sadece bir araç olarak değil, aynı zamanda bizi varoluşsal bir "uçuruma" sürükleyebilecek potansiyel bir tehlike kaynağı olarak ele almamız gerektiğini gösterir.

Kaynakça

📘 1. Grand Futures (Yazar: Anders Sandberg & Toby Ord)

• Henüz yayımlanma aşamasında olan bir çalışma.
• İnsanlığın uzun vadeli potansiyelini ve gelecekteki uygarlık biçimlerini araştırıyor.
• Kozmik zaman ölçeğinde düşünmeyi teşvik ediyor.

📘 2. Making Fair Choices on the Path to Universal Health Coverage (WHO Raporu, eş-yazar)

• Dünya Sağlık Örgütü’nün evrensel sağlık hizmetleri üzerine hazırladığı etik rapor.
• Ord burada eşitlik ve adalet ilkeleri üzerine katkı sunuyor.
• Pratik etik alanında önemli bir belge.

🧠 Akademik Makaleleri ve Katkıları

• Effective Altruism hareketinin kurucularından biri.
• Giving What We Can adlı etik bağış organizasyonunun kurucusu.
• Oxford Üniversitesi’nde Future of Humanity Institute’ta araştırmacı.
• Ahlak felsefesi, karar teorisi ve motivasyon üzerine akademik yayınları var.