Scott Soames

1. Biyografi: Mantık ve Dilin İzinde Bir Ömür

Doğum: 1945, Fort Hood, Texas.

Eğitim: Stanford Üniversitesi (Lisans), MIT (Felsefe ve Dilbilim Doktora, 1976).

Soames'in çocukluğu Seattle'da sporla iç içe geçti; ancak 14 yaşında kemik kanseri teşhisi (sonradan yanlış olduğu anlaşılan) gibi ciddi sağlık sorunlarıyla mücadele etti. Akademik kariyerine Yale ve ardından 24 yıl boyunca ders vereceği Princeton'da devam etti. 2004 yılından bu yana Güney Kaliforniya Üniversitesi'nde (USC) profesör olarak görev yapmaktadır. Saul Kripke'nin anti-tasvirci (anti-descriptivist) programını genişletmesiyle ve analitik felsefe tarihine dair kapsamlı çalışmalarıyla tanınır.

---

2. 21. Yüzyıl Katkısı: "Bilişsel Önermeler" Devrimi

Soames'in 21. yüzyıl felsefesindeki en büyük başarısı, geleneksel "soyut önerme" anlayışını yıkarak yerine **"Bilişsel Eylem Kuramı"**nı (Cognitive Theory of Propositions) getirmesidir.

Önerme Teorileri: Bir Eylem Olarak Anlam

Geleneksel olarak önermeler (örneğin "Kar beyazdır"), zihinden bağımsız, soyut kümeler veya nesne dizileri olarak görülürdü. Soames bu görüşe meydan okur:

• Eylem Tipi Olarak Önerme: Soames'e göre önermeler soyut nesneler değil, bizzat öznenin gerçekleştirdiği bilişsel eylem tipleridir.
• Yükleme (Predication): Bir önermeyi "kavramak", bir nesneye (kar) bir özelliği (beyazlık) yükleme eylemini gerçekleştirmektir. Önermeler dünyayı temsil ederler çünkü biz (özneler) dünyayı bu eylemler aracılığıyla temsil ederiz.

Dilin Ontolojisi ve Zihin İlişkisi

Soames, dilin ontolojik statüsünü doğrudan bilişsel yetilerimize bağlar. Ona göre anlam, sadece doğruluk koşullarından ibaret değildir; bir cümlenin anlamını bilmek, o cümlenin hangi bilişsel eylemleri temsil ettiğini bilmektir.

3.Temel Eserleri (21. Yüzyıl Odaklı)

1. Beyond Rigidity (2002): Kripke’nin mirasını yeni yüzyıla taşıyan eser.
2. What is Meaning? (2010): Anlamın doğasına dair radikal bir sorgulama.
3. New Thinking About Propositions (2014): (Jeffrey C. King ve Jeff Speaks ile) Önerme kuramında devrim yaratan çalışma.
4. The Analytic Tradition in Philosophy (2014): Analitik geleneğin köklerini ve geleceğini yeniden yorumlayan dev külliyat.

New Thinking About Propositions (2014) İçindeki Soames Katkısı

Soames bu kitapta, klasik önerme kuramlarının neden yetersiz olduğunu göstererek, kendi “cognitive event theory of propositions” yaklaşımını geliştirir:

• Önermeler = Anlamlı Bilişsel Eylemler Örneğin, “Ali yağmur yağıyor dedi” cümlesinde, Ali’nin yaptığı eylem (yağmurun yağdığını ifade etme) bir önermedir.
• Bu yaklaşım, önermeleri zihinsel temsil ve iletişimsel niyet bağlamında tanımlar.
• Böylece, önermeler hem anlam taşıyıcı hem de epistemik içerik sağlayıcı olur.

 Soames’in Kuramının Güçlü Yanları

• Bağlamsallık: Önermelerin sabit değil, bağlama duyarlı olduğunu kabul eder.
• Zihinsel Temellilik: Önermeleri soyut nesneler yerine, zihinsel eylemlerin ürünleri olarak görür.
• Pragmatik Uyum: Dilin kullanımına ve konuşmacı niyetine önem verir; bu da onu çağdaş pragmatik kuramlarla uyumlu kılar.
• Epistemolojik Derinlik: İnanç, bilgi, anlam gibi kavramları önermeler üzerinden yeniden tanımlar.

 Sonuç: Soames, önermeleri klasik mantıkçıların soyut nesneleri olarak değil, zihinsel ve dilsel eylemlerin anlamlı içerikleri olarak görür. Bu yaklaşım, hem dil felsefesi hem de zihin felsefesi arasında dinamik bir köprü kurar ve çağdaş bağlamda daha işlevsel bir önerme anlayışı sunar.